Wandelen door de geschiedenis van Martenshoek

Na een aantal zeer koude dagen leek het vooruitzicht om op Derde Kerstdag te gaan wandelen niet bepaald aantrekkelijk. Maar op de dag zelf bleek het tegenovergestelde waar: prachtig weer, geen kou en dus tijd voor interessante wandeling door Martenshoek onder leiding van Jan Helmers.

Met de bus terug in de tijd

Met ruim veertig deelnemers vertrokken we met een bus van het Nationaal Bus Museum naar het startpunt van de wandeling. Vanaf het begin werden we meegenomen in boeiende verhalen over dit deel van de gemeente Midden-Groningen. Een omgeving waar je vaak komt, maar waarvan je de geschiedenis eigenlijk nauwelijks kent. Dat het Winschoterdiep hier ooit stroomde en dat het oude kanaal later is gedempt na de aanleg van het nieuwe Winschoterdiep was bij het merendeel wel bekend. Maar dat dit gebied vroeger zo rijk en welvarend was, was minder bekend. Martenshoek kende talloze scheepswerven en aanverwante bedrijven zoals zeilmakers, scheepsbetimmeringen en koperslagers.

Het meest stinkende pandje van Martenshoek

Misschien wel de meeste indruk maakte een klein, vervallen pandje. Zo’n gebouw waarvan je je afvraagt waarom het niet al lang is gesloopt of gerenoveerd. Dit bleek echter ooit het meest “stinkende” pandje van Martenshoek te zijn geweest. De drek uit de stad Groningen werd per schip naar Martenshoek vervoerd. In dit pand bevond zich de zogeheten “Mizze-Maakt”. Boeren uit de Veenkoloniën konden hier een schip vol drek (stront) kopen om hun land te bemesten, zodat aardappelen en andere gewassen beter groeiden. Eigenlijk is het een mooie gedachte: waar Nederland jarenlang profiteerde van het Groningse gas, profiteerde men eeuwen geleden al van Groningen. Dankzij de stadse drek groeiden hier de aardappelen, granen en andere producten die hun weg vonden naar de rest van het land.

Gietijzeren grafzerken

Tijdens de wandeling bezochten we ook de begraafplaats, waar opvallende grafzerken te zien zijn. Deze blijken van gietijzer te zijn. Waarom geen steen of beton? Het antwoord ligt in de geschiedenis: in dit welvarende deel van Martenshoek stond ooit de ijzergieterij De Muinck Keizer. Dat verklaart meteen de vele gietijzeren zerken die hier nog te vinden zijn.

Rijk verleden, sobere toekomst

Zo wandel je langs talloze panden en locaties met een rijk verleden, waarvan helaas weinig bewaard is gebleven. Vooral het gebied bij de bocht waar vroeger de sluis lag, wordt nu gedomineerd door meerdere, vrij saaie appartementencomplexen. Ook het gebied waar ooit de scheepsbouw floreerde, is tegenwoordig grotendeels in handen van ESKA Board. Toch is niet alles verdwenen. Diverse bedrijven zijn na het omleggen van het Winschoterdiep meeverhuisd naar het nieuwe kanaal en zijn nog altijd actief, iets verderop. En de naam Bodewes was en is nog steeds een begrip binnen de Nederlandse scheepsbouw.